Fayton nedir?

Güney yarımküresinin sıcak sahillerinde yaşayan bir kuştur. Perde ayaklılardan olan faytonlar kuyruklarının uzunluğuyla tanınır. Orta cüssededirler. Kuyruklarının uzunluğu vücutları kadardır. Faytona kısacası at arabası diyebiliriz ancak daha detaylı bir tanım vermek gerekirse körüklü, dört tekerleği olan bir atlı binek arabasıdır. At arabası anlamına gelen fayton kelimesi Fransızcadan geliyor. M.Ö. 2800’lü yıllarda Mısır dolaylarında ilk olarak ortaya çıktığı söyleniyor. Nostaljik bir havası olan fayton insanı geçmişe doğru huzur dolu yolculuğa çıkartırken yaşattığı keyif ise eşsiz oluyor.

Fayton ismi, Güneş Tanrısı Helios’un olu Phaeton bir gün babasını ziyaret etmek üzere annesinden izin alır ve günein doduu daa, babasının sarayına doru yola çıkar. Phaeton dünyanın en yüksek daında kurulu olan bu saraya tırmanmak için binlerce basamak çıkar ve sonunda babasının kıymetli ta ve altınlarla kaplı fildii sarayına varır. Babası ona neden geldiini sorunca Phaeton; “ölümlülere senin olun olduumu kanıtlamama izin ver” diye cevap verir. Babası ise ‘”bana ne istediini söyle, dilediin hediye senindir.”der. Phaeton babasından azgın atların çektii arabasını ister. Baba önce bu istei ho karılamaz, çünkü bir ölümlüye bu arabayı vermek demek ölümü davet etmek demektir. “Sen ölümlü bir kiisin. Benim arabamı ise tanrılar bile kullanamaz.

Zeus’un bile elinden gelmez bu. Yolunu düün bir kere. Denizden tepelere çıkan güne öyle dik, öyle yalçındır ki, düersin. Atlar desem azgın mı azgın. ini yolu da diktir. Ben bile zor inerim o yolu. Yukarıda neler var diye merak ediyorsan eer; ben sana söyleyeyim. Korkunç yaratıklar, boa, aslan, akrep, yengeç var. Hepsi seni öldürmeye kalkar. Gel vazgeç bu dilekten, baka bir ey iste, hemen yapayım” der. Phaeton ısrar eder ve babası bunun üzerine günein atlı arabasını getirir. Her tarafı değerli taşlardan ve altından yapılmış arabaya atlayan Phaeton’a babası ‘ oğlum, eninde sonunda benim öğüdümü dinleyeceksin. Tut kırbacı ve sımsıkı al eline dizginleri.

fayton

Benim daha önce geçtiim yerlerdeki tekerlek izlerini göreceksin ve onlar sana rehberlik edecek. Çok hızlı gidersen cenneti çok yavaş gidersen annenin evini ve dünyayı yakarsın. Ya şimdi dizginleri al ya da fikrini değiştirerek arabayı bana geri ver’ der. Phaeton ise atlara hareket etmelerini emreder. Phaeton’un sürdüğü araba şimşek gibi fırlar kapıdan. Atlar sürücülerinin acemi olduunu hemen anlar. Yokuu öyle hızlı çıkaralar ki, seyredenlerin bile ödleri kopar. Phaeton da korku içindedir. Heyecandan dizginleri bırakıverir. Atlar, bunun üzerine doğu rüzgarını geçerek hızla yeryüzüne inmeye başlar. Arabanın güneşin getirdiği sıcaklık yüzünden Helikon, Parnassos ve Olympos tepeleri tutuşur. Vadileri ateşler sarar. Irmaklar buhar olur. Bunun üzerine Zeus eline hemen yıldırımı alıp Phaeton’a doru fırlatır.

Yıldırım Phaeton’a çarpar ve delikanlı arabadan düşüp Eridanos Irmağı’nın sularına gömülür. Phaeton ölmüştür. Kız kardeşleri onun düşüşünden korkup öyle çok ağlarlar ki, ırmağın kenarındaki kavak aaçlarına dönüşürler. Bugün bile kardeşleri Phaeton için ağıt yakıp, gökyüzünden gelen en ufak meltemde bile ürküp, titremeye başlar. Özgün adıyla Phaeton, mitolojik hikayesi bu şekildedir. Bugün pek çok dilde fayton at arabası anlamına gelmektedir. Faytona kısacası at arabası diyebiliriz, körüklü, dört tekerlei olan bir atlı binek arabası.Fayton kelime olarak Fransızca'dır. Phaeton (Faeton) körüklü, açık binek arabası anlamını taşır.

Fayton tarihçesi ve gelişimi

Osmanlılar zamanında arabalara genellikl kupa adı verilirdi. Son zamanlarda talika, kinto, katip odası, lando denilen çeşitli tipte arabalar yapıldı. Bütün bunlarla sadece insan taşınırdı. Otomobilden sonra fayton yavaş yavaş bırakıldı, büyük şehirlerde tamamen ortadan kalktı, Anadolu kasabalarında ise sayısı azaldı. son yıllarda tekrar canlanan fayton kültürü bir çok şehirde çoğaldı bu yüzdende manisa akhisarda fayton fabrikası kuruldu bu fabrika dünyanın bütün ülkelerine fayton gönderiyor.

Lando ile kupaların oturma yerleri tamamen kapalıdır. Tek veya çift atla çekilen faytonların körükleri yarı yarıya ve öne doğru kapanacak şekildedir, sürücü için ön kısımda yüksek bir yer vardır. İstanbul adalarında motorlu taşıt kullanma yasağı olduğu için faytonlar bu adaların özelliğini teşkil eder.

Sözlükte "fayton" ne demek?

1. Tek körüklü, dört tekerlekli, genellikle çift atlı binek arabası.
2. Perdeayaklılardan, sıcak deniz kıyılarında yaşayan uzun kuyruklu bir kuş (phaeton).

Cümle içinde kullanımı

Kır atların çektiği bir faytonla gelirdi.
- P. Safa

Fayton kelimesinin ingilizcesi

n. phaeton, coach, barouche, spider
Köken: Fransızca